Tο τολμηρό και αιρετικό έργο Monsieur Vénus της Ρασίλντ, ένα από τα πιο
προκλητικά και «κουήρ» (πριν ακόμη καθιερωθεί ο όρος) μυθιστορήματα της
γαλλικής λογοτεχνίας, ζωντανεύει στην Εναλλακτική Σκηνή της ΕΛΣ ως
«τραγουδιστό μονόδραμα» από τον διακεκριμένο Αργεντινό συνθέτη Μαρτίν
Ματαλόν. Η νέα παραγωγή όπερας, σε σκηνοθεσία και χορογραφία της ελληνικής
καταγωγής Αργεντινής χορογράφου Ντιάνας Θεοχαρίδη σε συνεργασία με τον
περίφημο Γαλλοαργεντινό σκηνοθέτη Αλφρέδο Άριας, έρχεται σε πρώτη
παρουσίαση στην Εναλλακτική Σκηνή στο ΚΠΙΣΝ για τρεις μοναδικές παραστάσεις
στις 30 Απριλίου και στις 2 και 3 Μαΐου 2026. Το έργο Monsieur Vénus αποτελεί
συμπαραγωγή με την εταιρεία παραγωγής Prima Donna.
Γραμμένο το 1884, το μυθιστόρημα Monsieur Vénus της Ρασίλντ, αφιερωμένο στη
«σωματική ομορφιά», θεωρείται ένα από τα πιο σκανδαλώδη και προκλητικά έργα
της εποχής του, προκαλώντας έντονες αντιδράσεις ήδη από την πρώτη του
κυκλοφορία. Με τη ριζοσπαστική του θεματική, την ανατροπή των έμφυλων ρόλων,
τη ρευστότητα της ταυτότητας και την αποδόμηση των κοινωνικών και ηθικών
κανόνων, το έργο κρίθηκε επικίνδυνο και ανήθικο. Δεν είναι τυχαίο ότι
απαγορεύτηκε στο Βέλγιο, όπου εκδόθηκε αρχικά, ενώ η μόλις 24 ετών συγγραφέας
βρέθηκε αντιμέτωπη ακόμη και με νομικές συνέπειες.
Το Monsieur Vénus αφηγείται την ιστορία της Ραούλ ντε Βενεράντ, αριστοκράτισσας
και femme fatale, και του Ζακ Σιλβέρ, ενός νέου της εργατικής τάξης που βρίσκεται
στα νύχια της Ραούλ. Οι δυο τους εμπλέκονται σε μια άνιση σχέση, όπου εκείνη
επιβάλλει την αντιστροφή των φύλων και των σεξουαλικών τους ρόλων, οδηγώντας
στην τελική σύγχυση των έμφυλων ταυτοτήτων τους. Σαδισμός, μαζοχισμός,
παιδεραστία, νεκροφιλία, ζωοφιλία, νυμφομανία, ανατροπή των έμφυλων ρόλων –
όλες οι «απαγορευμένες» μορφές σεξουαλικότητας συναντώνται στο έργο της
Ρασίλντ. Η πρόκληση, ωστόσο, δεν προκύπτει από τη γραφική ή ωμή απεικόνιση
αυτών των πρακτικών, αλλά από τη βαθιά, ανατρεπτική εγκεφαλική σύλληψή τους.
Στο Monsieur Vénus παρακολουθούμε την αποσταθεροποίηση των κοινωνικά
επιβεβλημένων έμφυλων κατασκευών – οι δύο πρωταγωνιστές ανταλλάσσουν
ρόλους σαν χαρτιά σε μια παρτίδα.
Σύνοψη *
Το έργο αφηγείται την ιστορία της Ραούλ ντε Βενεράντ, αριστοκράτισσας και
μοιραίας γυναίκας (femme fatale), και του Ζακ Σιλβέρ, ενός νεαρού εργάτη που
παγιδεύεται στα νύχια της Ραούλ. Οι δυο τους εμπλέκονται σε μια άνιση σχέση,
στην οποία εκείνη θα επιβάλει την αντιστροφή του κοινωνικού και του βιολογικού
τους φύλου, έως ότου θολώσουν ακόμη και οι προσωπικές αντωνυμίες τους.
Η Ραούλ ντε Βενεράντ καθοδηγείται από το ένστικτο και, όπως θα έλεγε ο Όσκαρ
Ουάιλντ, γνωρίζει πολύ καλά ότι ο καλύτερος τρόπος να απαλλαγείς από τους
πειρασμούς είναι να ενδώσεις. Αφιερωμένη στην αναζήτηση αισθητικών εμπειριών,
υποκύπτει στο τραγικό της πεπρωμένο: την απώλεια της κοινωνικής της θέσης και
την καταστροφή του ανδρόγυνου, τερατώδους και τέλειου όντος που συγκροτούσε
μαζί με τον Ζακ.
Η Ραούλ ντε Βενεράντ είναι μοιραία γυναίκα: διακρίνεται από την ικανότητά της να
κυριαρχεί και να υποκινεί το κακό καθώς και από την ψυχρότητά της, χωρίς όμως
αυτή να αποκλείει μια έντονη, λάγνα, αιλουροειδή –δηλαδή ζωώδη–
σεξουαλικότητα.
Σε αναζήτηση νέων συγκινήσεων, αυτή η παρακμιακή Μαντάμ Μποβαρύ –αυτός ο
Χριστόφορος Κολόμβος του σύγχρονου έρωτα– απομυζά τον εραστή της, ο οποίος
γίνεται παθητικό ον, έως ότου τελικά τον καταστρέψει. Ο Ζακ θα καταλήξει αιώνιο
κτήμα της Ραούλ. Μετά τον θάνατό του, μεταμορφώνεται σε κέρινο ομοίωμα,
αριστούργημα ανατομίας, από έναν δεξιοτέχνη κατασκευαστή αυτομάτων.
* Βασισμένη στον πρόλογο του Ροδρίγο Γκιχάρρο Λασέρας [Rodrigo Guijarro Lasheras] από την
ισπανική έκδοση, εκδόσεις KRK, Οβιέδο 2017.
Monsieur Vénus, ένα τραγουδιστό μονόδραμα
To έργο Monsieur Vénus, γραμμένο για υψίφωνο, ακορντεόν (και ακορντίνα),
αφηγήτρια και ηλεκτρονικά μέσα, αποτελεί καρπό της δημιουργικής σύμπραξης
τριών σπουδαίων καλλιτεχνών με αφετηρία την Αργεντινή: του συνθέτη Μαρτίν
Ματαλόν, του πρωτοπόρου και πολυδιάστατου θεατρικού δημιουργού Αλφρέδο
Άριας και της ελληνικής καταγωγής χορογράφου και σκηνοθέτριας Ντιάνας
Θεοχαρίδη. Για το έργο οι τρεις δημιουργοί σημειώνουν:
«Άδεια σκηνή. Στο βάθος, ένα σώμα καλυμμένο με ένα λευκό σεντόνι βρίσκεται
πάνω σε μια απλή σανίδα τοποθετημένη πάνω σε δύο καβαλέτα.
Η Ραούλ ντε Βενεράντ, αριστοκράτισσα και μοιραία γυναίκα με ανδρική εμφάνιση,
όπως και η συγγραφέας της, η Ρασίλντ, ετοιμάζεται να διηγηθεί τη σκοτεινή
συνάντησή της με τον ανθοκόμο και ζωγράφο Ζακ Σιλβέρ.
Η αφηγήτρια είναι ένας χαρακτήρας-φάντασμα που εντάσσεται στο μουσικό μέρος
ως αφηγηματικό εργαλείο: συνοδεύει την ιστορία της Ραούλ ντε Βενεράντ
συμπληρώνοντας τις μεταβάσεις και αποδίδοντας τους απαραίτητους απόηχους για
την ενσάρκωση της μοιραίας ηρωίδας.
Το Monsieur Vénus είναι ένα τραγουδιστό μονόδραμα, ένα μουσικό έργο που
εκθέτει με μινιμαλιστικό τρόπο την παράξενη επιθυμία της Ραούλ να ζήσει έναν
έρωτα που θα μεταμορφώσει την ταυτότητά της όσο και εκείνη του υπηκόου της,
της λείας και του θύματός της.
Η πρόθεσή μας είναι να μετατρέψουμε αυτή την πυκνή και δαιδαλώδη διαδρομή σε
ένα είδος ακτινογραφίας που αποκαλύπτει τον σκελετό της υπόθεσης από την αρχή
ως το τέλος: από τη συνάντηση της Ραούλ ντε Βενεράντ με τον Ζακ Σιλβέρ μέχρι τον
θάνατό του, οπότε και μετατρέπεται σε κέρινη φιγούρα που ζωντανεύει από έναν
έμπειρο κατασκευαστή αυτομάτων».
Τα κοστούμια υπογράφει η Χλόη Ομπολένσκι, τον σχεδιασμό φωτισμών ο Τάσος
Παλαιορούτας και τον σχεδιασμό ήχου ο Ρεμί Λε Ταγιαντιέ.
Τον ρόλο της Ραούλ ντε Βενεράντ ερμηνεύει η Γαλλίδα Κλαρά Μπαρμπιέ Σερρανό,
μια από τις πλέον δυναμικές νέες υψιφώνους της ευρωπαϊκής σκηνής. Αφηγήτρια
είναι η Ντιάνα Θεοχαρίδη, ενώ το «Σώμα» ερμηνεύει ο Οδυσσέας Πετράκης.
Επί σκηνής ο μουσικός Αντονύ Μιγιέ παίζει ηλεκτρονικά επεξεργασμένο ακορντεόν
και ακορντίνα.