Το Φεστιβάλ Αθηνών Επιδαύρου παρουσιάζει την παράσταση A TRIAL της διεθνώς καταξιωμένης Κριστιάν Ζαταΐ, με πρωταγωνιστή τον Βάγκνερ Μόουρα, υποψήφιο για Όσκαρ για την ταινία The Secret Agent και ευρύτερα γνωστό από τον ρόλο του Πάμπλο Εσκομπάρ στη σειρά Narcos.
Το A TRIAL μετατρέπει το έργο του Ίψεν σε ένα σύγχρονο, συμμετοχικό ‘λαϊκό δικαστήριο’, όπου η αλήθεια δεν αποκαλύπτεται απλώς αλλά τίθεται υπό κρίση. Αφετηρία είναι το σκάνδαλο που πυροδοτεί την πλοκή στο Ένας εχθρός του λαού (1882) του Νορβηγού δραματουργού: ο γιατρός Τόμας Στόκμαν, υπεύθυνος υγειονομικού ελέγχου των δημοτικών λουτρών από τα οποία εξαρτάται η ευημερία της πόλης, ανακαλύπτει ότι το νερό είναι επικίνδυνα μολυσμένο. Συνειδητοποιεί έτσι ότι η προστασία της δημόσιας υγείας απαιτεί πολιτική δράση, κόστος και σύγκρουση. Όταν ο Στόκμαν επιμένει να μιλήσει, η πόλη –θεσμοί, Τύπος και πλειοψηφία– τον στοχοποιεί και τον βαφτίζει ‘εχθρό του λαού’.
Η Βραζιλιάνα δημιουργός Κριστιάν Ζαταΐ, μία από τις πιο ισχυρές φωνές της σύγχρονης διεθνούς σκηνής και βραβευμένη με τον Χρυσό Λέοντα για το Θέατρο στη Μπιενάλε της Βενετίας το 2022, πιάνει το νήμα της ιστορίας από εκεί που το άφησε ο Ίψεν: ο γιατρός Στόκμαν επιστρέφει και ζητά μια δεύτερη κρίση. Όχι απαλλαγή, αλλά το δικαίωμα σε μια ουδέτερη διαδικασία που θα κρίνει τις πράξεις, τις επιλογές και τη δημόσια στάση του. Υπήρξε, τελικά, προσπάθεια υπονόμευσης της δημοκρατίας; Είναι ή δεν είναι ‘εχθρός του λαού’; Ο ίδιος αναλαμβάνει την υπεράσπισή του, ενώ ο αδελφός του και δήμαρχος της πόλης Πέτερ εμφανίζεται ως κατήγορος· οι υπόλοιποι χαρακτήρες παρελαύνουν με τις δικές τους εκδοχές της αλήθειας, μετατρέποντας την οικογενειακή σύγκρουση σε συλλογικό καθρέφτη.
Το εύρημα είναι ριζικό: στην απουσία δικαστών και δικηγόρων, η απόφαση περνά στο κοινό. Οι θεατές μπορούν να δηλώσουν συμμετοχή ως ένορκοι και επιλέγονται δώδεκα άτομα με κλήρωση, τα οποία θέτουν ερωτήσεις και ζητούν διευκρινίσεις. Στο τέλος, αποσύρονται για να συσκεφθούν ώστε να εκδοθεί μια δημόσια ετυμηγορία, αποκαλύπτοντας όχι μόνο την υπόθεση αλλά και τις αξίες αυτών που κρίνουν, προσδίδοντας διαφορετικό τέλος από βραδιά σε βραδιά.
Στο μεταίχμιο θεάτρου και κινηματογράφου, η υβριδική σκηνοθετική γραφή της Ζαταΐ συνδυάζει ζωντανή δράση με προ-γυρισμένο υλικό και διαδικτυακές ‘μαρτυρίες’, συνομιλώντας με τη σύνθετη οικολογική και πολιτική πραγματικότητα της Βραζιλίας.
Μέσα από τον κεντρικό ήρωα Στόκμαν, ο συνδημιουργός και κεντρικός ερμηνευτής Βάγκνερ Μόουρα λειτουργεί ως καταλύτης μιας σκηνικής διαδικασίας που μετατρέπει το θέατρο σε ανοιχτό πεδίο πολιτικής διαπραγμάτευσης.
Δεν πρόκειται για αναπαράσταση μιας δίκης. Το A TRIAL μας καλεί να πάρουμε θέση, και αυτό ακριβώς είναι το διακύβευμά του·να μας αφήσει στο τέλος με το βάρος μιας απόφασης και με το ερώτημα πόση αλήθεια αντέχει μια κοινωνία όταν απειλείται το συμφέρον της.
